In de maritieme sector en binnenvaart is heldere communicatie een absolute vereiste voor de veiligheid. Marifonen werken via specifieke VHF-frequenties (Very High Frequency), beter bekend als de marifoon kanalen. Omdat het ethergebruik op het water aan strenge regels is gebonden, is het belangrijk om exact te weten welk kanaal waarvoor dient.
In dit artikel bieden we een handig overzicht van de belangrijkste marifoon kanalen, leggen we uit hoe het programmeren in de praktijk werkt en bespreken we wat de mogelijkheden zijn als u het bereik in havens of op het land wilt vergroten.
Onderstaande tabel toont de meest gebruikte marifoon kanalen in Nederland en de Benelux voor de binnenvaart, zeevaart en havengebieden:
| Kanaal | Functie / Gebruik | Toelichting |
|---|---|---|
| VHF 10 | Schip-naar-schip (Binnenvaart) | Het standaard roep- en veiligheidskanaal op de Nederlandse binnenwateren. |
| VHF 16 | Nood, Spoed & Veiligheid | Internationaal noodkanaal op zee. Continu uitgeluisterd door de Kustwacht. |
| VHF 13 | Navigatieveiligheid | Stuurstand-tot-stuurstand communicatie op grote, open wateren. |
| VHF 06 | Schip-naar-schip & SAR | Onderlinge communicatie op zee en ondersteuning bij reddingsacties. |
| VHF 31 | Jachthavens & Laden/Lossen | Veelgebruikt kanaal voor jachthavens, overslag en commercieel sociaal verkeer. |
| VHF 67 | Opsporing & Redding (SAR) | Secundair kanaal voor opsporings- en reddingsacties op binnenwateren en kust. |
| VHF 72 & 77 | Sociaal verkeer / Berging | Vrij kanaal voor onderlinge spraak tussen recreanten, werkboten en bergers. |
| VHF 18, 20, 22 | Sluizen en Bruggen | Toegewezen werkkanalen voor het aanroepen van brug- en sluiswachters. |
| VHF 1 t/m 5 & 60+ | VTS / Blokkanalen | Lokale verkeersposten in drukke havengebieden (zoals Rotterdam of Amsterdam). |
De marifoonfrequentieband loopt internationaal van 156 tot 162 MHz. Deze band is opgedeeld in vaste kanalen van 25 kHz. Elk kanaal heeft een specifiek doel: van het aanroepen van een sluiswachter tot het voeren van noodcommunicatie met Den Helder Rescue (Kustwacht).
Men maakt hierbij onderscheid tussen:
Welke kanalen u daadwerkelijk moet gebruiken, verschilt sterk per bedrijf, type vaartuig en de regio waar u actief bent. Een offshore crew tender heeft andere kanalen nodig dan een binnenvaartschip of een logistiek havenbedrijf. Uw bedrijf zal hier procedures voor hebben. Wilt u hierover advies? Neem dan contact op.
| Gebruikssituatie / Locatie | Vereiste Kanalen | Functie & Verplichting |
|---|---|---|
| Binnenwateren (Incl. IJsselmeer & Waddenzee) |
VHF 10 | Standaard uitluister- & aanroepkanaal. Verplicht uitluisteren. Gebruik altijd laag zendvermogen (1 Watt). |
| Kustwateren & Open Zee | VHF 16 VHF 70 | Internationaal nood-, spoed- en veiligheidskanaal. Kanaal 70 is uitsluitend voor DSC-noodoproepen (geen spraak). |
| Drukke Vaargebieden (VTS) | Lokale Blokkanalen | Verplichte sector-kanalen. Zie borden langs de oever/waterkaart. Na verlaten van het gebied direct terug naar VHF 10. |
| Onderling Contact (Intership) | VHF 06 VHF 08 VHF 72 VHF 77 | Communicatie en manoeuvreeroverleg tussen schepen onderling (op binnenwateren ook VHF 10 voor korte afstemming). |
| Sluizen & Bruggen | VHF 18 VHF 20 VHF 22 | Bediening en aanroepen van grote sluizencomplexen en beweegbare bruggen (let op borden langs de kant). |
| Jachthavens & Portiers | VHF 09 VHF 12 | Communicatie met havenmeesters voor onder andere toewijzing van ligplaatsen en kade-informatie. |
Het niet correct volgen van deze regels en kanalen kan leiden tot boeten die oplopen tot € 280,-.
Bij Disseldorp Techniek hanteren we een gestructureerde aanpak bij het opleveren van marifoon- en havenportofoons:
Omdat er zoveel kanalen geprogrammeerd staan, is een portofoon zonder scherm erg onpraktisch. Wij raden voor nautisch gebruik vrijwel altijd een model aan met een verlicht display en een beperkt toetsenbord, zoals de Motorola R5 LKP (Limited Keypad).
Dankzij het duidelijke scherm ziet de gebruiker in één oogopslag of de portofoon op VHF 10 staat, of doorgeschakeld is naar het lokale Blokkanaal. Dit voorkomt menselijke fouten en zorgt ervoor dat nood- of oproepsignalen nooit gemist worden.
Wanneer bedrijven bereikproblemen ervaren op een uitgestrekt haven- of fabrieksterrein, is de eerste gedachte vaak: “We plaatsen een repeater (steunzender) om het marifoonsignaal te versterken.”
STRIKT VERBODEN: Het versterken van standaard marifoon kanalen (VHF) via een repeater is in havens en op binnenwateren wettelijk absoluut verboden.
Omdat marifoonkanalen openbaar zijn en door alle schepen in de regio gedeeld worden, zou een repeater op VHF gigantische ruis, echo’s en interferentie veroorzaken voor de omliggende scheepvaart en verkeersposten. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) deelt bij het illegaal versterken van VHF direct hoge boetes uit.
Ervaart u op uw kade, havenkraan of haventerrein teveel drukte of ruis op de standaard VHF-marifoonkanalen? Dan is de beste oplossing om voor uw interne communicatie over te stappen op een UHF-portofoonnetwerk (Ultra High Frequency).
Wilt u dekking over gigantische afstanden (bijvoorbeeld tussen de kade in Rotterdam en het hoofdkantoor in Amsterdam)? Dan is 4G PoC (Push-to-Talk over Cellular) de perfecte keuze.
Het correct instellen van marifoon kanalen vraagt om specialistische kennis van zowel de hardware als de maritieme wetgeving. Wilt u uw portofoons professioneel laten programmeren of bent u op zoek naar een oplossing voor bereikproblemen in de haven?
Neem vrijblijvend contact op met Disseldorp Techniek. Wij leveren goedgekeurde apparatuur, programmeren uw kanalen exact volgens de regels en adviseren over de slimste UHF- of 4G-oplossing voor uw organisatie.
Waarom werken 4G portofoons goed in de haven, maar niet op zee?
4G portofoons maken gebruik van commerciële mobiele netwerken (KPN, Vodafone, Odido). In de haven en op het land biedt dit haarscherpe communicatie zonder afstandsbeperkingen. Zodra een schip echter te ver buiten de kustlijn vaart, valt het mobiele bereik weg. Daarom blijft een traditionele VHF-marifoon op open zee altijd verplicht voor de veiligheid.
Wat is het verschil tussen een blokkanaal en een standaard marifoon kanaal?
Een standaard kanaal zoals VHF 10 geldt voor algemene schip-naar-schip communicatie buiten drukke zones. Zodra u een VTS-gebied (Vehicle Traffic Service) zoals een grote haven of een drukke vaarweg binnenvaart, bent u verplicht over te schakelen op het lokale blokkanaal (aangegeven op borden langs de kant). Op dit kanaal luistert de verkeersleider van de haven continu mee.
Kan ik een marifoon kanaal versterken in de haven?
Nee. Het versterken van standaard VHF-marifoonkanalen met een repeater is strikt verboden in havens en op binnenwateren. Dit veroorzaakt ernstige interferentie op de openbare veiligheidskanalen. Wilt u tóch een versterkt bereik op uw kade of haventerrein? Dan richt Disseldorp Techniek een gescheiden UHF-netwerk met repeater voor u in.
Wat is de beste marifoon of havenportofoon?
Voor nautisch en industrieel gebruik is een robuuste, waterdichte A-merk portofoon met een helder display de beste keuze. Modellen zoals de Motorola R5 LKP of de DP4400e / DP4801e serie staan bekend om hun uitstekende audiokwaliteit, ruisonderdrukking bij zware wind en krasvaste schermen.
Welke marifoon kanalen heb ik nodig?
Welke kanalen u nodig heeft, hangt af van uw vaargebied. Voor de binnenvaart heeft u in ieder geval VHF 10 (schip-naar-schip) en de lokale blokkanalen / sluiskanaal van uw route nodig. Op zee zijn VHF 16 (nood) en VHF 06 essentieel. Bij Disseldorp Techniek programmeren we daarnaast eerst uw eventuele eigen bedrijfsfrequenties in.
